نانوذرات؛حذف کننده مونواکسيد کربن

حفاظت از جوامع شهري و روستايي در برابر آلاينده هاي زيست محيطي مستلزم انجام تحقيقاتي براي شناخت انواع آلاينده ها، منابع توليد آنها و همچنين در نظر گرفتن راهکارهاي مناسبي براي کنترل و مهار آلودگي ها در محيط است. با توجه به اين که رفع آلودگي هاي محيط زيست که مي تواند پيامدهاي نامطلوبي را در زندگي انسان ها و ديگر موجودات زنده ساکن اين کره خاکي به همراه داشته باشد، نيازمند تعليم و آموزش نيروهاي متخصص در اين زمينه است، بنابراين انجام تحقيقات پژوهشي که بتواند به روش هاي جديد و موثر براي مبارزه با آلودگي در محيط زيست دست يابد از اهميت و ضرورت بسيار زيادي برخوردار است و به همين علت تاکنون مطالعات بسياري در اين زمينه از سوي محققان کشور انجام شده که اجرايي شدن آن مي تواند نقش مهمي در سنجش، شناخت، کنترل و کاهش آلاينده هايي مانند آلودگي هاي نفتي، شيميايي و ميکروبي و همچنين بررسي اثرات مخرب آن بر محيط زيست داشته باشد.

آلودگي يکي از مهم ترين پيامدهاي ناشي از زندگي جوامع انساني است که محيط اطراف ما را تحت تاثير خود قرار داده و زمينه مناسبي براي تهديد زندگي انسان ها به وجود آورده است، اگر چه ممکن است مفهوم آلودگي از نظر افراد مختلف متفاوت باشد، اما به طور کلي مي توان گفت هر عاملي که وجود آن در محيط زيست به نحوي در چرخه طبيعي اختلال به وجود آورد و حيات انسان، حيوان يا گياه را در معرض تهديد قرار دهد، آلودگي به شمار مي آيد. آلودگي آب ها، آلودگي هوا، آلودگي صوتي، ديداري و نوري نوعي آلودگي محسوب مي شوند که به نوعي متفاوت محيط زيست را تهديد مي کنند. با توجه به اين که آلودگي هوا و آب ها آثار جبران ناپذيري در زندگي انسان ها داشته اند بيشتر تحقيقاتي که در اين زمينه انجام شده است منابع به وجود آورنده اين 2 نوع آلودگي را مورد بررسي قرار داده اند و ديگر انواع آلودگي ها کمتر مورد توجه قرار گرفته، در نتيجه افراد کمتر با آن آشنايي دارند.

بررسي هاي انجام شده درباره غلظت آلاينده ها در نقاط مختلف شهرهاي بزرگ نشان مي دهد که در بسياري از ساعات شبانه روز هوايي را تنفس مي کنيم که از نظر سطح مونواکسيد کربن و ديگر آلاينده هاي زيست محيطي آلوده است که اين آلودگي ارمغاني از صنعت و فناوري است که نقش مهمي در رشد اقتصادي کشورها دارد.

اگرچه فعاليت هاي صنعتي و احتراق ناقص سوخت در تاسيسات تجاري و حرارتي نيز مي توانند منجر به توليد گاز مونواکسيد کربن شوند، اما توليد آن در مقايسه با آلودگي ناشي از مونواکسيد کربن در نتيجه عبور وسايل نقليه موتوري در سطح شهرها چندان قابل توجه نخواهد بود. ميزان ترکيب مونواکسيد کربن با هموگلوبين خون که نقش مهمي در انتقال اکسيژن به بافت هاي بدن دارد، در مقايسه با اکسيژن 200 برابر است، بنابراين تنها وجود مقادير اندکي از اين گاز در هوا و ترکيب آن با هموگلوبين خون موجب ايجاد ترکيب پايداري در خون مي شود که مقدار هموگلوبيني که اکسيژن را به بافت هاي مختلف بدن مي رساند، کاهش مي دهد و مانع از جدا شدن اکسيژن و هموگلوبين از يکديگر مي شود.

وجود گاز آلاينده منواکسيد کربن در خون، فشار نسبي گاز اکسيژن را نيز کاهش مي دهد که اين عامل سبب کاهش نيروي محرکه انتشار در بافت هاي بدن خواهد شد. چنين تغييراتي، سبب ايجاد مسموميت ها و حساسيت هايي در بدن انسان مي شود که تضعيف اعصاب مرکزي، حساسيت به نور و کاهش بينايي، عدم تشخيص زمان و کاهش توانايي در کنترل حرکات ارادي بدن از پيامدهاي آن هستند.

بهبود انتخاب پذيري کاتاليست ها

به گفته مهندس سعيد جعفري، کارشناس ارشد بهداشت حرفه اي از دانشگاه تربيت مدرس و مجري اين طرح تحقيقاتي، مواد کاتاليتيکي از قديمي ترين مواد نانوساختاري هستند و امروزه کاربرد کاتاليست ها در حوزه هاي گوناگوني مورد توجه قرار گرفته است. يکي از مهم ترين کاربردهاي کاتاليست ها، استفاده از آنها در حذف آلاينده هاي زيست محيطي و صنعتي است که کاربرد موثر اين گروه از مواد در فرآيندهاي کاتاليستي به نوع، ماده کاتاليستي مورد استفاده بستگي دارد. فعاليت، گزينش و پايداري مجموعه عواملي هستند که در موثر بودن کاتاليست ها نقش بسيار مهمي دارند. کاتاليزور نوعي ترکيب شيميايي است که اثر تسريع کنندگي و جهت دهندگي بر پشرفت واکنش هايي دارد که از نظر ترمو ديناميکي انجام آنها امکان پذير است.

کاتاليزورهاي محلول در محيط واکنش را کاتاليزور همگن و کاتاليزورهاي فازي مجزا از فاز واکنش را کاتاليزور ناهمگن مي نامند. بيشتر کاتاليزورهاي ناهمگن، کاتاليزورهاي جامدي هستند که در نتيجه تماس آن با مواد مايع يا گازي واکنش دهنده، تغييراتي در آنها ايجاد مي شود. کاتاليزورهاي ناهمگن را کاتاليست مي نامند. کاتاليستهاي پيشرفته امروزي به صورت مواد کريستالي متشکل از منافذي در ابعاد نانو طراحي مي شوند. با کنترل دقيق اندازه کريستال ها، مساحت سطوح، مواد تشکيل دهنده و همچنين ساختار و اندازه منافذ مي توان فعاليت، گزينش و پايداري اين کاتاليست ها را مؤثر براي انجام واکنش هاي گوناگون تبديل کرد. انتخاب پذيري يا گزينش مواد، يکي از مهم ترين خواص و ويژگي هاي کاتاليست هاست. به عبارت ديگر، کاتاليست ها بايد بتوانند از ميان صدها واکنشي که ممکن است انجام شود، واکنش مورد نظر را تسريع کنند.

امروزه مشکلات ناشي از آلاينده هاي زيست محيطي که از منابع مختلف در هوا منتشر مي شوند، به يک نگراني عمومي در جوامع تبديل شده است و مسوولان در تلاشند به کمک محققان و متخصصان، راهکارهايي مناسب را در اين زمينه به مرحله اجرا درآورند. گاز منواکسيد کربن که پيش از اين درباره آن توضيحاتي داده شد، يکي از مهم ترين گازهاي آلاينده هوا در شهرها و محيط هاي صنعتي است. در شهرها عمده ترين منبع توليد کننده اين گاز، خروجي خودروهاست که حدود 85 تا 95 درصد کل منواکسيد کربن موجود در محيط را توليد مي کنند. موثرترين روش حذف اين گاز، اکسيداسيون کاتاليستي آن به گاز بي اثر دي اکسيد کربن است. مبدل هايي که هم اکنون براي حذف آلاينده هاي خروجي خودروها استفاده مي شوند، محدوديت هايي دارند که يکي از مهم ترين شان عدم کارآيي آن هنگام شروع فصل سرما و کاهش دماي هواست.

غلبه بر محدوديت ها

به گفته جعفري، يکي از روش هايي که براي از ميان برداشتن چنين موانعي مورد استفاده قرار مي گيرد به کار بردن کاتاليست هاي نانوساختاري است که حتي در دماي پايين نيز از کارآيي مناسبي برخوردارند.

يکي از کاتاليست هايي که با توجه به خاصيت انتخاب پذيري مناسب و فعاليت مطلوب براي حذف کار مونواکسيد کربن بتازگي مطرح شده، نانو ذرات طلاست. مهم ترين ويژگي نانو ذرات، بالا بودن نسبت سطح به حجم در اين گروه از مواد و ذرات است. با استفاده از اين خاصيت مي توان کاتاليزورهاي قدرتمندي در ابعاد نانو توليد کرد که مي توانند عملکرد واکنش هاي شيميايي را به ميزان قابل توجهي افزايش دهند و از توليد مواد زائد در واکنش هاي جلوگيري کنند.

تغيير خواص فيزيکي مواد با آرايش اتمي، اندازه جامد و ترکيب شيميايي آنها ارتباط مستقيم دارد. نانو ذرات طلا از محلول حاصل از اسيدشويي که در مرحله نهايي طلاسازي به دست آمده توليد مي شود و امروزه از اين ذرات در وسايل نوري، الکترونيک، بيوشيمي و همچنين در زمينه بيوتکنولوژي استفاده مي شود.

خصوصيات پايه يکي از عوامل تعيين کننده ميزان فعاليت کاتاليست هاست، موارد گوناگوني به عنوان پايه نانو ذرات طلا مورد استفاده قرار مي گيرند. اکسيد تيتانيوم و اکسيد آهن از پايه هاي فعال و هيدرواکسيد منيزم، اکسيد آلومينيوم و سيليکا، فيبرهاي کربن فعال و زئوليت (مواد معدني حاوي سيليکات) از پايه هاي خنثي هستند که در ساخت نانوذرات طلا استفاده مي شوند. ويژگي متمايز زئوليت ها در مقايسه با ديگر موادي که به عنوان پايه مورد استفاده قرار مي گيرند اين است که اين نوع پايه خنثي به دليل داشتن مساحت سطح بالا از توانايي چشمگير و قابل توجهي در تبادل يوني و پايدار کردن ذرات کوچک طلا از طريق تثبيت آنها در قفس هاي کوچک ساختار زئوليت برخوردار است و در اين طرح تحقيقاتي نيز از انواع مختلف کاتاليست زئوليت براي اکسيداسيون منواکسيد کربن استفاده شده است که هر کدام به طور جداگانه مورد بررسي قرار گرفته اند.

نتايج حاصل از ارزيابي فعاليت کاتاليست ها نشان مي دهد که وجود يون سديم سبب مي شود نانو ذرات طلا با اندازه اي بهينه و مناسب روي سطوح و همچنين درون منافذ ساختاري زئوليت ها تشکيل شوند. در صورتي که مقدار سديم مناسب باشد کاتاليست مورد نظر بدون انجام هيچ گونه مراحلي فعال شده و تنها افزايش دما سبب خواهد شد فعاليت کاتاليست تا حدودي کاهش يابد.

جعفري در پايان خاطرنشان کرد که براي فعال سازي کاتاليست هاي نانو ذرات طلا بر بعضي مواد پايه از جريان هيدروژن در دماي بالا به عنوان پيش عمليات استفاده مي شود که مي تواند نقش مهمي در بهبود عملکرد اجراي طرح براي کاهش آلودگي ناشي از انتشار گاز مونواکسيد کربن در محيط داشته باشد. اين طرح تحقيقاتي با راهنمايي دکتر حسن اصيليان و دکتر حسين کاظميان در دانشگاه تربيت مدرس انجام شده است و شايد راه جديدي را در حل مشکلات زيست محيطي باز کند.

منبع: روزنامه جام جم

کاغذي به سختي فولاد

پاره کردن کاغذ ديگر کار ساده اي نيست زيرا با تلاش محققان نوع جديدي از کاغذ توليد شده که حتي از آهن هم سخت تر است.

اين "نانو کاغذ" که از استحکام فوق العاده اي برخوردار است از يک ماده طبيعي ساخته شده است که در کاغز معمولي هم وجود دارد. سلولز، که اصلي ترين جزء تشکيل دهنده ديواره سلولي گياهان و فراوان ترين ترکيب حياتي روي زمين است در استحکام بخشيدن به اين کاغذ تاثير بسيار زيادي دارد.

در ديواره هاي سلولي گياهان، مولکول هاي سلولز با پيوند خوردن به يکديگر فيبرهايي با قطر 20 نانومتر توليد مي کنند که حدودا 5 هزار با از موي انسان باريک تر هستند. اين فيبرها با اتصال به يکديگر شبکه مستحکمي را تشکيل مي دهند که در ساختار ديواره هاي سلولي به کار مي رود.

نانوفيبرهاي سلولز که ابعاد در حد نانو، استقامت بالا و سختي زياد از ويژگي هاي آنها است، عامل اصلي استحکام سلول هاي گياهي محسوب مي شود. در روش قديمي توليد کاغذ، فرآيند مکانيکي تبديل خمير چوب به کاغذ به گونه اي بود که فيبرهاي تشکيل دهنده سلولز را به طور کامل از بين مي برد و بدين ترتيب استحکام کاغذ به ميزان قابل توجهي پايين مي آمد.

در روش جديد ابتدا با اضافه کردن آنزيم هايي به خمير چوب و سپس ضربه زدن با يک وسيله مکانيکي، آنرا به اجزاي بسيار کوچک تجزيه مي کنند. بدين صورت سلولز به فيبرهاي تشکيل دهنده اش تجزيه مي شود و در نهايت فيبرهاي سلولز که به صورت معلق در آل قرار دارند به دست مي آيد. بعد از خشک کردن آب، فيبرها با يکديگر پيوند هيدروژني و شبکه بسيار مستحکمي را تشکيل مي دهند که در واقع همان ورقه نانوکاغذ است.

مقاومت کششي اين نانو کاغذ حدود 214 مگاپاسکال ارزيابي شده است که از آهن مستحکم تر و تقريبا در حدود فولاد است. جالب است بدانيد که مقاومت کششي کاغذ معمولي کمتر از يک مگاپاسکال است.

راز استحکام نانو کاغذ فقط در آسيب نديدن فيبرهاي سلولز نيست، بلکه نحوه چيده شدن آنها در کنار يکديگر براي توليد شبکه نيز بسيار تاثيرگذار است. با وجود پيوندهاي بسيار قوي بين فيبرها، آنها به آساني روي يکديگر مي لغزند تا بتوانند فشار ناشي از کشش ها و نيروهاي وارد شده به نانوکاغذ را به خوبي تحمل کنند.

منبع:روزنامه ايران

 نانوفناوري و فاضلاب!

افزايش جمعيت جهان و کاهش منابع آب آشاميدني ، نگراني هايي را در باره تامين آب آشاميدني مورد نياز کشورهاي مختلف در سراسر جهان به وجود آورده است و کمبود آب که در نتيجه افزايش آلودگي هاي زيست محيطي شدت پيدا مي کند ، سبب شده است تامين آب بهداشتي مورد نياز مردم به يکي از مشکلات اساسي جهان امروز تبديل شود امراض ناشي از آلودگي منابع آب ، روزانه سبب کشته شدن هزاران و شايد ده ها هزار نفر از مردم جهان مي شود . اين در حالي است که امکان بازيافت آب دسترسي به يک منبع مناسب براي مصارف گوناگون را فراهم خواهد آورد . امروزه به کمک فناوري هاي نوين الکتريکي و مکانيکي ، به آساني مي توان آب آلوده را درکشاورزي و حتي مصارف خانگي استفاده کرد . استفاده از فيلترهاي نانومتري ، تحول عظيمي را در بازيافت و استفاده مجدد از منابع آب ايجاد کرده است.

فيلترهاي فيزيکي با منافذي درحد نانومتر مي توانند باکتري ها، ويروس ها و حتي واحدهاي کوچک پروتئيني را به صورت کامل و صد درصد غربال کنند؛ همچنين با استفاده از جداکننده هاي الکتريکي که به وسيله صفحات ابرخازن يون ها را جذب مي کنند ، مي توان نمک و مواد سنگين را نيز از آب جدا کرد.

نانوفيلترها

با استفاده از فناوري هاي نوين توليد آب نانوفيلتر شده در مقياس انبوه امکان پذير خواهد شد . اين روش مي تواند بسياري از موانع و مشکلات موجود در روش هاي قبلي را ازميان بردارد . با استفاده از نانوفيلترها ، مواد معدني مورد نياز براي سلامت انسان در آب باقي مي ماند ومواد سمي و مضر از آن حذف مي شود . دانشمندان و محققان به روش ساده اي براي توليد فيلترها با استفاده از نانولوله هاي کربني دست يافته اند که علاوه بر حذف موثر آلاينده ها در مقياس نانو و ميکرو از منابع آب مي تواند هيدروکربن هاي سنگين را نيز از نفت خام جدا کند. استفاده از نانولوله هاي کربني در ساخت فيلترها سبب سهولت در پاکسازي ، افزايش استحکام ، قابليت استفاده مجدد و مقاومت آنها در برابر گرما مي شود . اين فيلترها از دقت بسيار زيادي برخوردارند و مي توانند ويروس هايي به اندازه 25 نانومتر را بخوبي عوامل بيماري زاي بزرگتر مانند باکتري اي – کولاي از آب حذف کنند . کاهش هزينه ها و همچنين کنترل مقدار آلاينده ها در آب تصفيه شده از ديگر مزاياي کاربرد اين روش به شمار مي آيد .

شيرين کننده هايي از جنس غشاي نانومتري

محققان توانسته اند عشاهايي از نانولوله هاي کربي بسازند که به کمک آن جداسازي گاز و مايع با کمترين هزينه امکان پذير خواهد شد . امروزه بيشتر غشاها از مواد پليمري ساخته مي شوند که در دماي بالا مشکلاتي را به وجود مي آورند .در اين نوع غشاها نمي توان توازن مناسبي را ميان ورودي غشا و قابليت انتخاب آن برقرار کرد. استفاده ازنانولوله هاي کربني امکان انتخاب پذيري مناسب در ورودي هاي بالا را فراهم مي کند .غشاهاي جديد باحفره هاي کوچک تر و متراکم تر وهمچنين امکان عبور شدت جريان زياد از هر حفره ، از نظر گذردهي آب و هوا نسبت به غشاهاي ديگر بسيار موثرتر هستند و کاربردهاي فراواني در تصفيه آب دارند .از روش جداسازي غشايي ، در شيرين سازي آب استفاده مي شود . در اين روش آب شور داغ را روي ورقه نازکي از غشاي داراي حفرات ريز موسوم به نانو حفره مي ريزند . اين حفره ها آنقدر کوچک هستندکه فقط بخار مي تواند از ميان آنها عبور کند و آب ، مايع ، نمک هاو مواد معدني ديگر در پشت غشا باقي مي مانند. در طرف ديگر غشاء محفظه هايي از آب سرد قرار دارد که بخار با عبور از آن دوباره به مايع تبديل مي شود.

• تصفيه آب به کمک نانوذرات

نانوذرات لانتانيوم ، فسفات را از محيط هاي آبي جذب مي کند .کاربرد اين نانوذرات درحوضچه ها و استخرهاي شنا مي تواند به طور موثري فسفات موجود را از ميان برده و در نتيجه از رشد جلبک ها جلوگيري کند .نانوپودرها نيز ميتوانند به عنوان مواد مناسبي براي پاکسازي خاک هاي آلوده و آب هاي زيرزميني به کار روند ؛ همچنين نانوذرات آهن سبب اکسيد شدن و درهم شکستگي ترکيبات آلوده کننده مي شود و آنها را به ترکيبات کربني با درجه سميت بسيار پايين تبديل مي کند .ارسنيک از آلاينده هاي بسيار سمي است که به طور طبيعي با پساب هاي انساني سبب آلودگي آب مي شود .مصرف اين ماده سبب افزايش شيوع سرطان مثانه و روده مي شود .آمار مسموميت با ارسنيک در سطح جهان بسيار زياد است و در بسياري از کشورهاي درحال توسعه که بيش از 10 تا20 درصد جمعيت آنها به مسموميت ارسنيک مبتلا شده اند ، چنين اتفاقي يک فاجعه بهداشتي به شمار مي آيد . بيشتر آلايندگي هاي ناشي از ارسنيک در کشورهاي جهان سوم گزارش شده است و به همين دليل اين کشورها بشدت نيازمند فناوري هاي نوين هستند تا به کمک آن بتوان آلاينده هاي فلزي سنگين مانند ارسنيک را از آب آشاميدني حذف کرد . در روش هاي جديد از نانوبلورهاي مغناطيسي به عنوان هسته اصلي سيستم هاي تصفيه آب استفاده مي شود سطوح معدني آهني نه تنها تمايل شديدي به جذب ارسنيک دارند. بلکه با انتخاب اندازه متناسب مي توان براحتي اين ذرات مغناطيسي را که به کمک روش هاي جداسازي مغناطيسي از آب جداکرد. درحقيقت نانوذرات درجذب ارسنيک همانندتوده آهني عمل مي کنند. درواقع نه تنها ظرفيت جذب ارسنيک در نانوذرات بالاتر است بلکه به محض قرار گرفتن ارسنيک در کنار نانوذرات، جداسازي آن از اين ذرات بسختي انجام خواهد شد. با توجه به نتايج به دست آمده از بررسي ها و تحقيقات انجام شده در اين زمينه ميتوان گفت نانوذرات مغناطيسي ، جاذب هاي بسيار خوبي براي آلاينده ارسنيک بويژه در آب هاي اسيدي هستند وخاصيت جذبي غير قابل بازگشت اين ذرات ، مخزن مناسبي براي جمع آوري آلاينده ها فراهم مي کند .

• تصفيه فاضلاب

محققان به دنبال توسعه روش منحصر به فردي براي تصفيه فاضلاب هستند که بدون استفاده از مواد شيميايي گران قيمت ، کيفيت آب را در مقايسه با روش هايي که در حال حاضر مورد استفاده قرار مي گيرند ، به ميزان قابل توجهي افزايش خواهد داد . آخرين مرحله تصفيه آب ، حذف موجودات زنده بسيار ريز است در حال حاضر از کلر به عنوان ماده ضدعفوني کننده استفاده مي شود . اما در اين صورت حتي پس از تصفيه نيز ترکيبات ارگانيک زيادي در آب وجود خواهد داشت . کلر موجودات زنده ريز را از آب حذف مي کند . اما با آلاينده هاي ارگانيک واکنش مي دهد و محصولات جانبي تجزيه ناپذير و سمي توليد مي کند که نمي توان آنها را از آب حذف کرد. انتقال اين مواد به محيط زيست و استفاده از آنها در کشاورزي وصنايع ديگر ميتواند مشکلات بهداشتي خطرناکي ايجاد کند .

تصفيه فاضلاب به کمک نانو کاتاليزور نوري مي تواند جايگزين سومين مرحله تصفيه يعني ضدعفوني با کلر شود تا موجودات زنده و ترکيبات آلي را به طور همزمان حذف و فاضلاب را به يک منبع آب مناسب تبديل کند . به طور طبيعي موجودات زنده ريز ، ترکيبات ارگانيک بزرگ را به ذرات کوچک تري تبديل مي کنند. اما از آنجاييکه اين ترکيبات از نظر زيستي تجزيه ناپذيرند براي تجزيه آنها بايد از نوع انرژي استفاده کنيم . اين انرژي از اشعه فرابنفش نور خورشيد تامين شده و به همراه کاتاليزورهاي نوري مورد استفاده قرا رمي گيرد . انرژي آزاده شده از واکنش سلول کاتاليزور نوري مي تواند موجودات زنده ريز را از ميان برده و ترکيبات تجزيه ناپذير را تجزيه کند . اين فرآيند به دليل امکان استفاده مجدد از کاتاليزورهاي نوري از نظر اقتصادي مقرون به صرفه است. ذرات کاتاليزوري يا بصورت همگن در محلول پراکنده مي شوند يا به صورت ساختارهاي غشايي رسوب داده شده هستندکه تجزيه شيميايي آلاينده ها را امکان پذير مي کنند . با توجه به کاربردها و قابليت هاي فناوري نانو در صنعت آب و فاضلاب بسياري از شرکت ها از اين فناوري در تصفيه آب و فاضلاب استفاده مي کنند وبه همين دليل امروزه استفاده از محصولات و توليدات بر پايه فناوري نانو افزايش يافته است . اين محصولات اغلب شامل نانو فيلترها وانواع حسگرهايي است که به منظور تشخيص مواد و ذرات موجود در آب مورد استفاده قرار مي گيرند.

تصفيه پساب هاي صنعتي

پساب هاي صنعتي صنايع شوينده ، حاوي اکسيژن بيوشيميايي و مواد فعال شيميايي است . که بايد در فرآيندهاي تصفيه از آب جدا شوند . يکي از ديگر موادي که در پساب هاي صنعتي يافت مي شود مواد نامحلول روغني است . حضور اين مواد فرآيند تصفيه آب را با مشکل مواجه مي کند .يکي از روش هاي اقتصادي براي تصفيه اين مواد ، استفاده از سيستم هاي ترکيبي حاوي ميکروفيلترها و نانو فيلترهاست . در اين سيستم براي حذف ذرات معلق مانند روغن ها و گريس ها از ميکروفيلترها و براي حذف پاک کننده ها از نانو فيلترها استفاده مي شود .

منبع: روزنامه جام جم