مايکروسافت‌ اشتباه نکرد!

اشاره :

امروزه مايکروسافت سودآورترين شرکت نرم‌افزاري جهان است. در سال‌هاي اخير مقالا‌ت بسياري در مجلا‌ت معتبر جهان در مورد اين غول نرم‌افزار نوشته شده است. بسياري معتقدند نوآوري اين شرکت را به اين‌جا رسانده است. ولي غالب ايده‌هاي مايکروسافت، قبلا‌ً در مقياس‌هاي کوچک‌تري اجرا شده بودند. ديگران راز موفقيت مايکروسافت را در بازاريابي قوي و بي‌نظير آن مي‌دانند. بسياري از برنامه‌نويسان حرفه‌اي مي‌گويند: «مايکروسافت با بازاريابي قوي، محصولا‌ت بي‌کيفيت را به همگان مي‌فروشد.» حال بياييد ده شرکت نرم‌افزاري برتر را بررسي کنيم تا دليلي ديگر براي موفقيت مايکروسافت بيابيم.

هر ساله، فهرستي به نام «فهرست نرم‌افزاري 100» منتشر مي‌شود و شرکت‌هاي نرم‌افزاري بر اساس درآمد سالا‌نه رتبه‌بندي مي‌شوند. بياييد نگاهي به اين فهرست در سال 1984 و سپس به ده شرکت برتر در سال 2001 بياندازيم. (براي بزرگ‌نمايي روي تصوير کليک نماييد)

با مشاهده دقيق اين دو فهرست به نتايج مهمي دست مي‌يابيم. در سال 1984 مايکروسافت در رتبه دوم قرار داشت و در سال 2001 به رتبه اول صعود کرده است. با مقايسه اين دو فهرست، به حقيقتي عجيب و باورنکردني پي مي‌بريد.

به جز شرکت مايکروسافت تمامي نُه شرکت برتر سال 1984 از فهرست برترين‌هاي سال 2001 حذف شده‌اند! نکته جالب ديگر، رقابت نزديک شرکت‌ها در فهرست سال 1984 است. درآمدهاي شرکت‌ها بسيار نزديک به هم بود. تنها با يک اشتباه، ممکن بود شرکتي به رتبه‌هاي پايين‌تر فهرست بيايد.

اکنون در فهرست دوم درآمد مايکروسافت را با درآمد شرکت دوم يعني ادوبي مقايسه کنيد. آيا اين اختلا‌ف فاحش را مشاهده کرديد؟ براي واضح‌تر شدن مطلب نکته‌اي جالب را ذکر مي‌کنيم. درآمد کل شرکت ادوبي برابر است با بودجه‌اي که مايکروسافت هر سال براي دادن نوشابه‌هاي غيرالکلي به کارمندان خود صرف مي‌کند!

يعني اگر مايکروسافت هزينه نوشابه‌هاي کارمندان خود را به ادوبي مي‌داد، درآمد شرکت ادوبي دو برابر مي‌شد! نکته جالب ديگر آن است که درآمد مايکروسافت به تنهايي با 69 درصد درآمد کل صد شرکت موجود در فهرست برابر است.

هدف ما از اين گفته‌ها چيست؟

شخصي به نام ريک چاپمن پس از تحقيقات بسيار، دليل موفقيت مايکروسافت را چنين اظهار مي‌کند: «مايکروسافت تنها شرکتي است که اشتباهي بزرگ انجام نداد... به نظر بزرگ‌ترين اشتباه مايکروسافت، ساخت سنجاقي متحرک در آفيس بود که به کاربر راهنمايي‌هاي لا‌زم را ذکر مي‌کرد!» البته اين اشتباه باعث نشد مردم Word را به کناري بگذارند و به سراغ نرم‌افزارهاي ديگر بروند، بلکه باعث شد، اين سنجاق را غيرفعال کرده و به کار خود ادامه دهند.

روش تحقيق ريک چاپمن اين‌گونه بود که به جاي بررسي شرکت مايکروسافت، به مطالعه عواملي بپردازد که باعث حذف نُه شرکت ديگر از فهرست برترين‌هاي 1984 شدند. مطابق تحقيقات او، هر کدام از اين نُه شرکت در روند فعاليت‌هاي خود اشتباهي فاحش و غيرقابل جبران انجام دادند.

شرکت MicroPro که زماني قدرتمندترين شرکت کامپيوتري جهان بود، تصميم گرفت به جاي به‌روزرساني نرم‌افزار خود به نام Wordstar، ساختار جديدي را براي معماري چاپگر طراحي کند. اين کار مانند آن بود که خانه‌اي را در حال اتمام بنا رها کرده و به ساخت خانه‌اي جديد در جاي ديگر بپردازيد.

هزينه عظيم اين پروژه و عدم موفقيت آن، باعث شکست اين غول نرم‌افزاري شد. جالب است بدانيد Wordstar روزگاري پرفروش‌ترين نرم‌افزار ويرايش متن بود که بعدها Word شرکت مايکروسافت جايگزين آن شد. اگر شرکت MicroPro توسعه Wordstar را به طور جدي ادامه مي‌داد، شايد اکنون روي کامپيوترها به جاي آفيس، نرم‌افزار Wordstar نصب بود.

شرکت لوتوس يک سال و نيم از وقت و بودجه خود را تلف کرد تا نرم‌افزار معروف 3-2-1 روي کامپيوترهاي با حافظه640KB اجرا شود. مشکل اين جا بود که نرم‌افزار 3-2-1 نياز به حافظه بيشتري براي کارکرد سريع داشت و در آن زمان حداکثر حافظه‌هاي موجود 640KB بودند.

شرکت لوتوس از اين حقيقت مهم چشم‌پوشي کرد که صنعت حافظه به سرعت در حال پيشرفت است و به زودي حافظه‌هايي با ظرفيت بيشتر در دسترس خواهند بود. زماني که شرکت لوتوس پروژه خود را به پايان رساند، حافظه‌هاي 640KB از رده خارج شده و کامپيوترهاي با حافظه بسيار بيشتر وارد بازار شده بودند که نرم‌افزار Excel (که نياز به حافظه بيشتري دارد) به راحتي نصب مي‌شد.

شرکت «ديجيتال ريسرچ» تمام قواي خود را براي ساخت سيستم‌عاملي براي کامپيوترهاي CPM86 به کار گرفت و اين فرصت بزرگ را از دست داد تا سيستم‌عاملي براي کامپيوترهاي شخصي بسازد. شرکت VisiCorp اعلا‌م ورشکستگي کرد. چند شرکت بزرگ ديگر روي «تشخيص دست نوشته توسط کامپيوتر» کار کردند که همگي به شکست و اتلا‌ف سرمايه انجاميد.

در همين دوران، بيل گيتس، رئيس شرکت مايکروسافت روي پروژه‌هاي بسيار عملي‌تر و در دسترس‌تري کار مي‌کرد. او در آن زمان در حال طراحي نرم‌افزاري بود تا بتوان متون را با فونت‌ها و اندازه‌هاي مختلف نوشت. بله؛ درست حدس زديد.

نرم‌افزار Word در حال شکل‌گيري بود. يکي از شرکت‌هاي معروف ديگر در فهرست صد شرکت برتر، شرکت Netscape بود. او در حالي که نود درصد بازار فروش مرورگرهاي اينترنتي را در دست داشت، به يک باره تصميم گرفت به جاي بهبود بخشيدن به کد نرم‌افزار مرورگر اينترنتي، آن را از ابتدا بنويسد. در مدت کوتاهي سهم او از بازار فروش به چهار درصد کاهش يافت.

اگر تمامي اين نکات را جمع‌بندي کنيم، به نتيجه‌اي ساده و مشخص مي‌رسيم. يکي از دلا‌يل موفقيت مايکروسافت آن است که اگرچه اين غول بدون اشتباه هم نبوده و گاهي نرم افزارهايي پايين‌تر از توقع مردم ساخته است اما در طول فعاليت‌هاي خود هيچ‌گاه مرتکب اشتباهي غيرقابل جبران نشد و اشتباهات بزرگ رقباي او باعث شد تا مايکروسافت يکه‌تاز اين ميدان شود.

از اين مقاله کوتاه درمي‌يابيم که مهم‌ترين بخش يک شرکت کامپيوتري، برنامه‌نويسان حرفه‌اي يا بازارياب‌هاي متخصص نيستند، بلکه مديران باهوشي هستند که ديدي واضح و روشن از وضعيت فعلي و همچنين از آينده دارند.